L’Espresso  | Rome

De rechts-nationalistische Lega-leider Matteo Salvini mag dan zijn regeringsmacht zijn kwijtgeraakt, in de regio Umbrië werd zijn eerste electorale test een triomf. Centrum-rechts heeft zich voltallig achter zijn leiderschap geschaard. L’Espresso voorspelde het al.

Mateo Salvini is terug. Als winnaar, afgelopen zondag in Umbrië, maar dat was te voorzien. Hij is terug om de politiek op te schudden, met een kracht die niet alleen numeriek is. In het verre 2005 had [politiek socioloog] Francesco Ramella in zijn studie Cuore rosso? al geopperd dat de van oudsher communistische regio’s in Midden-Italië hun heil weleens elders zouden kunnen gaan zoeken. Op de verkiezingskaart van Umbrië is te zien dat er inmiddels sprake is van een structurele overgang van rood naar groen. De Lega is bij de verkiezingen van 27 oktober in 90 procent van de gemeenten als grootste uit de bus gekomen.

‘We kunnen definitief het doek laten vallen over de rode subcultuur in Umbrië,’ luidde het commentaar van Onderzoeksinstituut Carlo Cattaneo. Met de toevoeging dat die in Umbrië de laatste is in een reeks overwinningen van centrum-rechts bij de regionale verkiezingen: tot 2017 was centrum-rechts de grootste in drie regio’s, nu is het dat in maar liefst twaalf regio’s. ‘Maar het betreft niet alleen wisselingen van meerderheid tussen centrum-rechts en centrum-links. We zien een duidelijke, niet eerder vertoonde groei van de radicalere (en nationalistischere) componenten in de centrum-rechtse gelederen, die het leiderschap feitelijk bij de Lega hebben gelegd. Het is met name de partij van Berlusconi die daar de hoogste prijs voor betaalt.’

Partij van ongebluste kalk

Het is geen simpele wisseling van de wacht. Het ondermijnt een al te optimistische hypothese die aan het eind van de regeringscrisis van afgelopen zomer de ronde deed. Als we de uitspraken van toen nu teruglezen, brengen ze een wrange glimlach op ons gezicht: het Salvinisme is verslagen, het klimaat van haat is voorbij, er begint een nieuw jaargetijde, een nieuw humanisme zelfs, in de woorden van premier Giuseppe Conte en de zijnen.

Minder dan twee maanden na de beëdiging van de zesenzestigste regering van de republiek rest ons niets anders dan te bevestigen wat slechts enkelen van ons hebben geschreven, terwijl het toch zonneklaar was. Dat Salvini was verslagen in het regeringsgebouw, maar niet in de samenleving. Dat een parlementaire meerderheid niet volstaat om het klimaat in het land te veranderen.

De Vijfsterrenbeweging was een vloedgolf die vanaf 2013 de gehele Italiaanse politiek overspoelde, maar zonder iets tot stand te brengen: toen het peil van de antipolitiek weer was gedaald, droogde het water op en liet niets achter. Geen politieke cultuur, geen leidende klasse, geen verwezenlijking van regeringsplannen.

De Lega daarentegen is een partij van ongebluste kalk die angstaanjagende constructies doet verrijzen op de puinhopen van haar voorgangers. Inmiddels is Berlusconi voor Salvini een mogelijke bondgenoot, maar hij zou ook heel goed zonder hem kunnen.