Wall Street Journal  | Washington

Wil je als wereldster goede zaken doen in een autocratisch bestuurd land als China, dan gelden er strenge gedragsregels. De Chinese cultuur ophemelen heeft de voorkeur.

De eerste keer dat Amerika’s basketbalsuperster James Harden diep door het stof moest voor China sprak hij niet eens over het studentenverzet in Hongkong, voor Beijing een buitengewoon gevoelig onderwerp. Hij had het ook niet over de stevige pressie die Beijing uitoefent op de NBA basketbalbond. En het ging al helemaal niet over democratie. Nee, het betrof een onbenullige verkeersovertreding met zijn scooter.

’s Werelds op een na machtigste economie rolde de rode loper uit voor Harden, zeg maar gerust de meest gevierde NBA-speler in jaren. Dat gebeurde afgelopen zomer toen hij met zijn team, de Houston Rockets, China bezocht. Uit eerbied voor de Chinese cultuur stak Harden zich in een toepasselijk fleurige outfit, hij leek net een figurant uit een Chinese opera. Zijn jeugdige bewonderaars plakten op hun beurt valse baarden op om zijn hippe kincoiffure na te bootsen. De zoveelste promotietour voor Adidas-sneakers werd aldus een daverend succes.

Totdat de politie in Shanghai hem bekeurde omdat hij tegen de rijrichting in reed met zijn e-scootertje, wat overigens doodgewoon is in China. Hij wist meteen wat hem te doen stond. ‘Ik wil me oprecht verontschuldigen voor deze verkeersovertreding,’ liet hij zijn fans weten op Weibo, het Chinese twitter.

Onlangs overkwam het hem opnieuw, met net zo’n diepe knieval als gevolg. Ditmaal voor iets waarvoor je je in de VS geenszins hoeft te schamen.

Promotiecontracten

Nieuw beleid van de NBA: het gaat nu niet alleen om hoe je je gedragen moet als je goede zaken wilt doen in een autocratisch bestuurd land; het is ook de manier waarop wereldsterren zich gedwongen aanpassen om lucratieve promotiecontracten binnen te slepen voor merkartikelen.

Deze basketbalspelers citeren nu uit hetzelfde handboek – ‘hoe maak ik het China naar de zin’ – dat Hollywood de afgelopen twintig jaar als ongeschreven wet hanteert.

De NBA ontsnapte pasgeleden ternauwernood aan een geopolitieke storm. Daryl Morey, teamleider van de Houston Rockets, maakte een misstap door de protesterende studenten in Hongkong per tweet steun te betuigen. Daarmee haalde hij zich direct de woede van de Chinese regering op de hals. Chinese fans dreigden vervolgens alle banden met het team te verbreken. Waarop Morey de tweet snel deletete, een knieval die in de VS op flinke kritiek stuitte.

De NBA reageerde dubbelzinnig door weliswaar het recht op vrijheid van meningsuiting te onderschrijven, maar zei zich er tegelijk van bewust te zijn hiermee China te beledigen. Dit bracht de NBA nog verder in verlegenheid. De bond kreeg in de VS de wind van voren omdat de meningsvrijheid er bekaaid afkwam, terwijl de Chinezen met dit slappe excuus geen genoegen namen.