The Atlantic | Washington D.C.

‘Het is nu oorlog,’ aldus Andrew Exum, voormalig Midden-Oosten-adviseur in de regering-Trump. De dood van Irans belangrijkste man zal opnieuw tot onrust en leed in het Midden-Oosten leiden.

Rouwende Iraniërs tijdens een anti-Amerikabetoging in Teheran kort na de moordaanslag op generaal Soleimani. – © Morteza Nikoubazl / Sipa / HH

Op 3 januari heeft de VS generaal Qassem Soleimani omgebracht, de commandant van de Quds-brigade van de Iraanse Revolutionaire Garde. Daarmee is ons land nu direct in oorlog met Iran, na tientallen jaren een verkapte strijd met dat land te hebben gevoerd via derden.

Het is niet zo dat dit oorlog betekent, tot oorlog zal leiden of een oorlog dichterbij brengt. Niks daarvan. Het is nu oorlog.

Ik zal niet zeggen dat ik Iran-deskundige ben. Toen ik als adviseur voor het Midden-Oosten-beleid op het ministerie werkte, hield ik mijn Iraanse team in het Pentagon altijd voor dat mijn regionale kennis ophield bij de Sjatt al-Arab, de rivier tussen Irak en Iran en daarmee tussen het Arabische en het Perzische deel van het Midden-Oosten.

Maar ik weet wel een beetje hoe belangrijk Qassem Soleimani was, want hij zat toen al vaker in de Arabische wereld dan in Iran om steun te bieden aan Iraanse bondgenoten, van Irak tot Libanon en van Syrië tot Jemen. In militair en diplomatiek opzicht was Soleimani de Iraanse David Petraeus [voormalig CIA-directeur] en Stan McChrystal [voormalig bevelhebber Special Forces] en Brett McGurk [bijzondere afgevaardigde van de president in de raad van de internationale coalitie in de strijd tegen IS] in één.

En dat is het gemis waar Iran nu mee zit. Ik kan geen Iraniër bedenken die onmisbaarder was voor de ambities van zijn land in het Midden-Oosten. Van 2015 tot 2017, op het hoogtepunt van onze strijd tegen IS in zowel Syrië als Irak, zag ik Soleimani voortdurend tussen Syrië en Irak heen en weer reizen. Als het slecht ging in de strijd om Assad in het zadel te houden, reisde hij vanuit Irak naar Syrië. En als de door Iran gesteunde milities in Irak het moeilijk hadden in de strijd tegen IS, snelde hij weer terug naar Irak.

Daar ligt nu het probleem voor Iran. De VS kampt vaak met een tekort aan menselijk kapitaal (want niet alle generaals en diplomaten zijn helaas even goed, en onze overheid heeft bepaald geen overschot aan medewerkers die Arabisch spreken), maar ook Iran bulkt niet van het talent. Een van de redenen dat Iran in Jemen zo vaak miskleunde – door bijvoorbeeld strategische wapens zoals kruisraketten in handen te geven van een zooitje ongeregelde Houthi’s – was het gebrek aan ouderlijk toezicht.