Kompas   | Jakarta

De hariara symboliseert de sterke band van de Batak, een Sumatraanse bevolkingsgroep, met de natuur. Nederlandse protestantse missionarissen verboden eind negentiende eeuw het traditionele geloof in deze reusachtige boom.

Kijkers van de film Avatar herinneren zich ongetwijfeld de Zielenboom (Tree of Souls) die groeit op de maan Pandora, waar het mensachtige volk Na’vi leeft. Via deze reuzewilg communiceren de Na’vi met Eywa, hun moedergodin, beschermvrouwe niet alleen van het volk maar ook van het planetaire ecosysteem van Pandora. In het verhaal van de film maakt de boom direct verbinding met het centraal zenuwstelsel van mensen en hevelt hun zielen over in een ‘avatar’ om ze van de dood te redden.

Precies zo’n boom als in de film bestaat in het echt in het land van de Batak [die in het midden en noorden van Sumatra rondom het Tobameer leven]. In de Batakmythologie en -religie, de malim, heet de boom hariara sundung di langit, oftewel de wolkenkrabberboom. Voordat ik vertel over de mythische en kosmische gedaante van deze boom, die geldt als de grootste van het universum, moet ik eerst verduidelijken wat de hariara in aardse, botanische termen precies is.

De hariara behoort tot de moerbei-familie (Moraceae, in de orde Rosales). Overigens is dat de reden dat men hem vaak, ten onrechte, banyan noemt. Hij heeft echter grotere bladeren en eetbare, mierzoete vruchten, zeer geliefd bij kinderen en vooral ook bij apen. In de cultuur van het Batakvolk wordt de hariara gezien als een teken dat een plek geschikt is om een dorp te stichten. Wanneer de Batak een locatie op het oog hebben, planten ze daar een jonge loot. Overleeft deze hariara zeven dagen, dan betekent dat dat de aarde er vruchtbaar is, geschikt voor de landbouw. In de loop der jaren houdt de ouderdom van de boom dan gelijke tred met die van het dorp waarvan hij bij de ingang staat.

De hariara sundung di langit, oftewel de wolkenkrabberboom, geldt als de grootste van het universum. – © vaiqbo.blogspot.com