360 | Amsterdam

Als je maar goed zoekt, valt er overal wel een rode draad te ontdekken. Soms is die draad heel dun of al eerder moeizaam aan elkaar geknoopt. Of alleen met een flinke zaklantaarn en een vergrootglas te vinden. Nou, in dit nummer is het moeilijk die draad over het hoofd te zien. Niemand heeft expliciet opdracht gekregen het of een thema uit de actuele internationale pers te selecteren. En toch druipt het verlangen naar controle van veel pagina’s. Volksrepubliek China zet alles op alles om de neuzen in binnen- en buitenland dezelfde kant op te krijgen. Eén verhaal, één perspectief. En of we daar allemaal even aan mee willen doen.

Controle is natuurlijk macht of in ieder geval de illusie van macht en macht staat weer gelijk aan geld. En daar doet (bijna) iedereen nou eenmaal van alles voor. Dus grijpt de Italiaanse maffia in als er te veel geld wordt verdiend aan een simpel rond kaasje van buffelmelk, de immens populaire mozzarella. En hebben de kartels in Mexico de hele avocadoteelt in handen. Elke vrachtauto die de deelstaat Michoacán in of uit rijdt met een lading van het ‘groene goud’ wordt gecontroleerd en belast. Voor elke hectare waarop avocadobomen staan, moeten de eigenaars minstens 250 dollar betalen voor zogenaamd beschermingsgeld.

Het Kremlin houdt er ook van, van controle. Met lede ogen zien ze de all-in-one techgigant Yandex er met de buit vandoor gaan. Een dubbele buit zelfs. Niet alleen vallen de roebels als snippers uit de hemel, het bedrijf beschikt ook nogover een immens databestand waar Rusland graag een moord voor pleegt. Het opvallende jubelstuk uit The Wall Street Journal over de in Europa nogal controversiële implementatie van het 5G-netwerk, gaat eveneens over controle. Dit keer van de industrie over de consument. Want met een sneller internet in combinatie met AI kan bijvoorbeeld in een mum van tijd de geschikte gistsoort worden gevonden voor massaproductie op de schaal die Carlsberg nodig heeft. Leven we soms in een omgekeerde wereld? Democratie betekent toch dat burgers de staat kunnen controleren… Het is al met al maar een verwarrend begrip, controle, controle, controle.

Voor de een, bijvoorbeeld de gretige vader van schilderend wonderkind Mikail Akar, is het een ultiem middel voor succes en rijkdom. Terwijl de ander adviezen van westerse zelfhulpboeken ter harte neemt om de controle juist los te laten. Laat los. Het twijfelachtige vermogen om onze werkelijkheid onder controle te houden, beweert de Roemeense schrijver Cărtărescu is steeds duidelijker en steeds dreigender geworden. Hij citeert Shakespeares passende uitspraak: The time is out of joint. De tijd is uit het lid geraakt.

Katrien Gottlieb
[email protected]