New York Times  | New York  

Normaal gesproken is slechts een fractie van de collectie van een museum te zien. Eén Nederlands museum wil de gehele collectie toegankelijk maken en wordt op de voet gevolgd door de internationale museumwereld.

Sjarel Ex stond in de kelder van het Museum Boijmans van Beuningen, tot zijn enkels in het stijgende water. Hij werd geconfronteerd met een duivels dilemma. De Rotterdamse brandweercommandant had hem verteld dat de schilderijencollectie binnen 30 minuten verloren zou gaan, tenzij Ex, co-directeur van het museum, toestemming gaf om de bibliotheek te barricaderen door middel van zandzakken, waarbij de boeken zouden worden opgeofferd. Uiteindelijk werden de kunstwerken gered en gingen er slechts een paar honderd boeken verloren. Maar deze gebeurtenis in 2013 was voor Ex de druppel die de emmer deed overlopen. De collectie van het museum moest worden verplaatst. ‘Vanaf dat moment waren we niet meer zo beleefd wanneer het ging over de noodzaak van een nieuwe opslagruimte,’ vertelt hij.

Hij streed voor zo’n ruimte in het kader van plannen voor een renovatie van het pand uit 1935, die ook al ter discussie stonden. Maar in plaats van het bouwen van een versterkte ‘black box’ ergens in de buitenwijken van Rotterdam, zag Ex zijn kans schoon. Hij wilde iets ‘radicaals’ ondernemen en de opslagruimte van het museum openstellen voor bezoekers gedurende de sluiting van het hoofdgebouw. ‘In de eerste plannen zou 20 tot40 procent van de collectie toegankelijk worden gemaakt voor bezoekers,’ zegt Ex. ‘Op een gegeven moment dachten we, “Waarom niet gewoon de hele collectie?”’

Zes jaar later heeft het museum al bijna 85 miljoen euro aan het Depot Boijmans van Beuningen besteed, een glinsterend, spiegelend gebouw dat door Ex ‘de Ark van Noach’ wordt genoemd. Het opslagcentrum is ontworpen door architecten van het MVRDV en bevindt zich in het centrum van de stad, vlak naast het museum. Het hoofdgebouw is gesloten wegens een renovatie van 234 miljoen euro, en zal eind 2025 weer open gaan; het Depot zal ook dan blijven bestaan. Wanneer het Depot in 2021 klaar is, zal het de volledige collectie van zo’n 151.000 kunstwerken bevatten, evenals de kantoren van de curatoren, de restauratieateliers, een filmzaal, een restaurant en een dakterras. Bezoekers kunnen onder begeleiding van gidsen en bewakers tussen de opslagrekken lopen en werken tevoorschijn halen. Ex hoopt dat het 150.000 tot 250.000 bezoekers per jaar zal trekken.

In het Depot kunnen bezoekers de kunstwerken bekijken die op dat moment niet worden tentoongesteld. © Ossip van Duivenbode