La Repubblica | Rome

In Melito ontdekte de Napolitaanse politie een ondergronds atelier waarin 43 werknemers opgesloten zaten. Volgens de ondergedoken journalist Roberto Saviano een wijdverbreide praktijk in het zuiden van Italië: grote merken die arbeidsomstandigheden aan hun laars lappen.

Chinese arbeiders in een in beslag genomen illegale textielfabriek in Prato, in de buurt van Florence. © Fabrizio Giovannozzi / AP Photo

Italië heeft haar hoge niveau in de mode te danken aan een traditie van slavenarbeid in schimmige industriezones die zeker vijftig jaar teruggaat. Zwart, en onder vaak onmenselijke omstandigheden, worden daar pakken, jurken, schoenen en riemen gemaakt: producten voor de haute couture. Dat is de realiteit in Italië. Hoe die realiteit er precies uitziet, ontdekte ik toen ik deze illegale ateliers van binnenuit bestudeerde. Elk gesprek hierover met vakbondsmensen of arbeiders werd steevast afgesloten met de verzuchting ‘Dat is de realiteit in Italië’! De Italiaanse realiteit, zo leerde ik, is dat iedereen ervan weet, de bewijzen voor het oprapen liggen en het desalniettemin niet openlijk gezegd mag worden. Wil iemand het aan de kaak stellen, dan gaan de bewijzen en de getuigen bij een rechtszaak in rook op. Erger nog, het schaadt vooral de mensen van wie misbruik wordt gemaakt.

De Italiaanse realiteit is dat de Napolitaanse politie in Melito achter een gepantserde deur, in een ruimte zonder ramen of wc’s, 43 illegale werknemers ontdekten. Politici heb je hier niet over gehoord en je hebt er vast en zeker ook geen commentaren over gelezen. De agenten waren bezig een naaiatelier te inspecteren en hadden daar onder de 35 werknemers al 14 zonder de vereiste papieren aangetroffen. Maar daar bleef het niet bij. Achter een kast vol huiden en instrumenten troffen zij een zware deur aan die toegang bood tot een ondergrondse ruimte. Nog het meest leek deze op kluizen waarin juweliers waardevolle spullen opbergen, of bedrijven goederen en contant geld. Maar toen de agenten de deur openden, merkten ze dat de ruimte vol zat met mensen: 43 illegale werknemers.

Het bedrijf heet Moreno s.r.l. en vervaardigt, in een atelier op twintig minuten rijden van Napels, leer bestemd voor de haute couture. De geschatte waarde van de bij de operatie in beslag genomen machines en materialen was 2,5 miljoen euro.

Vind je het vreemd dat deze werknemers opgesloten zaten in een kluis? Had het bedrijf daar niet beter de veel duurdere huiden kunnen bewaren? Wel, de handelswaar die men voor de agenten wilde verstoppen, de werkelijk kostbare handel, waren de arbeiders en arbeidsters en hun vakmanschap, waardevoller dan welke huid ook. Onder de 43 arbeiders in de ondergrondse ruimte bevonden zich twee minderjarigen en een zwangere vrouw.