360 | Amsterdam

De kwaliteit van onze voeding neemt af. Hoe kunnen we het tij keren? Hier een kort overzicht van originele initiatieven.

Ideeën voor op het bord

Spanje

Door alle geheimen van het mediterrane dieet te delen, dat als een van de gezondste wordt beschouwd, zouden de beste voedingspraktijken wereldkundig kunnen worden gemaakt, met name in industriële kringen. Met dit oogmerk hebben de Universiteit van Barcelona en het Culinary Institute of America de handen ineengeslagen om in november 2019 het Torribera Mediterranean Center te openen, meldt het dagblad La Vanguardia. In het eerste semester van 2020 moet de master ‘Mediterraan dieet: voeding, cultuur en culinaire innovatie’ van start gaan. Het centrum wil in een heel concrete opleiding voorzien, ‘bedacht voor studenten uit diverse sectoren, variërend van de horeca en de voedingsmiddelenindustrie tot de gezondheidszorg’.

Brazilië

‘We leven in een gebied waar sommigen verhongeren en anderen dagelijks fastfood eten,’ zegt Thiago Vinicius tegen het weekblad Brasil de Fato. Hij is medeoprichter van Armazém Orgânicamente, ‘het eerste verkooppunt van biologische voedingsproducten in de periferie van São Paulo’, gevestigd in Campo Limpo, een stad ten zuiden van de megapool. Het in 2017 in gebruik genomen entrepot wil plaatselijke winkels in staat stellen gezondere producten te leveren. Want Brazilië, waar een sterke stedelijke segregatie heerst, kent talrijke zones die ‘voedingsmoerassen’ zijn gedoopt. Het gaat dan om gebieden waar de alternatieven voor ultra getransformeerde industriële voedingsmiddelen weliswaar voorhanden zijn maar in verhouding weinig toegankelijk: te weinig verkooppunten of torenhoge prijzen.

Frankrijk

Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht staan de schoolkantines hoog op de politieke agenda. In een op 13 januari gepubliceerd rapport analyseert de progressieve denktank Terra Nova het soms onderschatte belang van deze plekken: ‘De kantine speelt qua gezondheid een belangrijke rol.’ Om de kwaliteit van de maaltijden voor de jeugd te verbeteren beveelt het rapport het gebruik van labels aan die aangeven in hoeverre producten biologisch verantwoord, plaatselijk geproduceerd en milieuvriendelijk zijn. Evenals wettelijke maatregelen om ‘de etenstijd als lestijd te erkennen. Op die manier kan de middagpauze beter in de lesdag worden geïntegreerd.’

Wat eten mensen die 100 worden?

National Geographic bezocht verschillende plaatsen verspreid over de hele wereld waar mensen bijzonder oud worden, om te achterhalen welk dieet bijdraagt aan een uitzonderlijk lang leven. Wij lichten er drie uit.

Sardinië, Italië

Het Sardijnse dorp Arzana ligt in een gebied waar de meeste mannelijke honderdplussers ter wereld wonen. Het geheime ingrediënt hiervoor zou weleens de traditionele minestronemaaltijd kunnen zijn. Minestronesoep bevat essentiële aminozuren, vezels en een rijk palet aan vitaminen; de verzadigde vetten in de olijfolie zouden de kans op hartziekten en mogelijk ook die op kanker verkleinen. Thiocyanaat, een stof waar de koolrabi in de soep rijk aan is, vertraagt de stofwisseling – misschien worden de Arzanezen daarom wel zo oud. Ook de melkzuurbacteriën in het zuurdesembrood dat de dorpelingen bij de maaltijd eten levert een bijdrage. Daardoor worden de koolhydraten in het brood 25 procent langzamer opgenomen dan bij gewoon witbrood. Een glas rode wijn mag natuurlijk niet ontbreken.

Nicoya, Costa Rica

Maistortilla’s, zwarte bonen en gallo pinto. Het traditionele ontbijt in de streek Nicoya in Costa Rica behoort tot de gezondste ter wereld. De mensen in Nicoya – het merendeel Chorotega, een inheems volk dat al duizenden jaren op deze manier eet – voegen as toe aan het maisdeeg. Die breekt de celwanden van de korrels af en daarbij komt de cholesterolverlagende stof niacine vrij. Maar het echte geheim schuilt in de combinatie van mais en bonen. Bonen en mais leveren al de negen aminozuren die de mens nodig heeft, zonder de ongezonde cholesterol en het verzadigd vet van dierlijke producten. Het verklaart mogelijk waardoor volwassenen hier de hoogste levensverwachting van Noord- en Zuid-Amerika hebben en mannen boven de zestig het laagst gemeten sterftecijfer binnen hun leeftijdsgroep ter wereld hebben.

Okinawa, Japan

Door hun gevarieerde en kleurrijke eten wordt de bevolking van het Japanse eiland Okinawa gezond oud. Het menu bestaat er vooral uit vegetarische gerechten als tofoesoep, wortelsalade, gekookte otani-watari (nestvaren) en geroerbakte papaja, die caloriearm zijn, maar rijk aan voedingsstoffen. Een ingrediënt dat nooit ontbreekt in de keuken van Okinawa is mozuku-zeewier. Veel zeewieren bevatten fucoïdan; dit bestanddeel zou ontstekingsremmend werken, de bloedsuikerspiegel reguleren en de aanmaak van nieuwe bloedvaten stimuleren. Een nog interessanter bestanddeel van zeewier is astaxanthine. Deze stof wordt in verband gebracht met een gen dat, eenmaal geactiveerd, afvalstoffen opruimt en de ontstekingen tegengaat die uiteindelijk leiden tot de meeste ouderdomsziekten.