The Next Web | Amsterdam

De lange lijst van gele gezichtjes en allerhande groente en fruit die tegenwoordig ontbeerlijk zijn in de onlinecommunicatie blijft groeien. Maar hoe, en vooral door wie, wordt bepaald welke emoji’s erbij komen en welke er verdwijnen?

Without Hesitation, Tokio, Japan, 2012. © Rafaël Roozendaal

Geloof het of niet, maar de eerste emoji is al in 1999 bedacht door de Japanse kunstenaar Shigetaka Kurita. Hij zocht een eenvoudige, snelle en aantrekkelijke methode voor het overbrengen van informatie. Kurita werkte destijds als ontwikkelaar voor i-mode, een internetplatform van Japans grootste provider van mobiele telefonie, DOCOMO. Twintig jaar later hebben deze kleine gele plaatjes ineens veel meer betekenis dan je op het
eerste gezicht zou zeggen.

Emoji is wel een lingua franca genoemd, een internationale omgangstaal die verschillen in taal en cultuur kan overbruggen. Maar het is meer dan alleen een neutraal communicatiemiddel of een hulpstuk voor onschuldige vormen van sexting: emoji’s hebben zich in het afgelopen decennium ook ontpopt als laagdrempelige beeldtaal voor politiek activisme.

‘De emoji-taal is een soort opsomming van onze maatschappij geworden en is een steeds grotere rol gaan spelen in het publieke discours, ook over politieke kwesties,’ zegt de Nederlandse emoji-deskundige Lilian Stolk. ‘Niet alleen drukken we met emoji’s soms politieke ideeën uit, maar ook het hele proces van de invoering van nieuw emoji’s is een politiek spel. Grote bedrijven willen ermee uitstralen dat ze voor diversiteit staan, zoals Apple met zijn emoji’s voor verschillende handicaps en Google met zijn genderneutrale emoji.’

Toen in Amerika een paar maanden geleden voor het eerst werd gesproken over mogelijke impeachment van de president, groeide de perzik-emoji – tot dan toe vooral gebruikt als onschuldig sekssymbooltje – ineens uit tot een actueel protestsymbool tegen Trump: een oproep tot impeachment.

Het lijkt erop dat de perzik-emoji zich ontpopte als homoniem (één woord met twee radicaal verschillende betekenissen) toen een tweet van de Amerikaanse singer-songwriter Lizzo bijna 120.000 likes kreeg. Die impeachment-tweet was waarschijnlijk bedoeld als positief commentaar op het besluit van Nancy Pelosi om een impeachment-onderzoek tegen Trump in te stellen.

Ook de letterlijke betekenis van emoji’s wordt soms gebruikt voor politieke boodschappen, vooral in landen zonder vrijheid van meningsuiting. In China wordt het gebruik van de hashtag #MeToo bijvoorbeeld gecensureerd. Als mensen daar verhalen willen delen over seksuele intimidatie en misbruik, gebruiken ze daarom de emoji’s voor gekookte rijst en konijn, omdat het Chinees voor ‘rijstkonijn’ net zo klinkt als ‘me too’. En tijdens de laatste Britse verkiezingen stond de emoji van een rode roos algemeen symbool voor Labour.