African Arguments  | Londen

In Kenia, waar miljoenen mensen nauwelijks toegang hebben tot rechtshulp, studeren sommige gevangenen rechten, om zo zichzelf en hun medegevangenen te kunnen helpen. ‘Iedereen die je ontmoet is een dossier.’

Op een stralende zaterdagochtend kijkt Willis Ochieng’ naar een stel voetballende kinderen op een modderig veld in een buitenwijk van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Iets verderop sorteren vrouwen afval en wassen buurtbewoners hun auto in de zon. Niets bijzonders voor de meeste Kenianen, maar Ochieng’ geniet er met volle teugen van. Nog maar een paar maanden geleden dacht hij dat hij de rest van zijn leven achter de tralies zou doorbrengen. Hij zat al bijna twintig jaar vast. ‘Er is een hoop veranderd,’ zegt hij terwijl hij, zijn mobiele telefoon tevoorschijn haalt. ‘Toen ik in 2001 werd gearresteerd, had ik een bakbeest met een antenne!’

Ochieng’, die toegeeft dat hij op de middelbare school drugs verkocht en lid was van de Baghdad-bende, werd veroordeeld voor een gewelddadige overval. Daar staat in Kenia de doodstraf op, hoewel het meestal betekent dat je levenslang krijgt: de doodstraf is er sinds 1987 niet meer uitgevoerd. Met nog een heel leven voor zich belandde Ochieng’ als jonge man met nauwelijks enige scholing in de Kodiaga-gevangenis in het district Kisumu, in de vaste veronderstelling dat hij daar oud zou worden. Hij had in geen honderd jaar kunnen bedenken dat hij na twintig jaar vrij zou komen, nadat hij zijn zaak zelf succesvol bij de rechtbank had bepleit.

Toen Ochieng’ net in de gevangenis was beland, wilde hij graag verder leren. Hij bleek een goede student: binnen de kortste tijd behaalde hij zijn middelbareschooldiploma. In de verschillende gevangenissen waar hij in de loop der jaren naartoe werd overgeplaatst, gaf hij les aan medegevangenen. Uiteindelijk belandde hij in de zwaarbewaakte Kamiti-gevangenis, waar hij andere gedetineerden onderwees in scheikunde en biologie.

Gevangenen in uniform in de Shimo La Tewa-gevangenis in de Keniaanse stad Mombassa. Ook in deze extra beveiligde gevangenis is door gevangenen een organisatie voor rechtshulp opgericht. © Wendy Stone / Corbis / Getty Images