The Guardian  | Londen

Met het ‘donut’-model van de Britse econoom Kate Raworth wil Amsterdam de economische ravage van de corona-viruspandemie te boven komen. Het model streeft naar een balans tussen het welzijn van de planeet en de welvaart van burgers.

Terwijl gemeenteambtenaren in de Nederlandse hoofdstad bezig waren hun burgers veilig te houden, werkten ze ook met de Britse econoom Kate Raworth van het Environmental Change Institute van de universiteit van Oxford een plan uit om het leven in een wereld na covid-19 te herpakken.
De conclusie? De gebruikelijke nadruk op economische groei en de wet van vraag en aanbod moeten plaatsmaken voor het door Raworth bedachte donutmodel. Dit model is bedoeld als leidraad voor landen, steden en mensen om de balans met hun planeet te hervinden en daarbij te gedijen.

Raworths bestseller uit 2017 Doughnut Economics: Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist [in het Nederlands uitgegeven als Donuteconomie: In zeven stappen naar een economie voor de 21ste eeuw door Nieuw Amsterdam in een vertaling van Rob Hartmans] lag op het nachtkastje van allerlei bekende Britten, van de voormalig brexitminister David Davis tot schrijver/columnist George Monbiot. Deze laatste noemde het ‘eindelijk een goed alternatief voor een op groei gebaseerde economie’.

De binnenste ring van haar donut beschrijft wat een mens minimaal nodig heeft om een goed leven te leiden, zoals beschreven in de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties, die werden onderschreven door wereldleiders van alle politieke gezindten. Ze gaan van voedsel en schoon water tot een basisniveau van huisvesting, sanitair, energie, onderwijs, gezondheidszorg, seksegelijkheid, inkomen en politieke keuzevrijheid. Wie deze minimumstandaarden niet haalt, leeft in het gat midden in de donut.

De buitenste ring van de donut, waar de hagelslag zitten, staat voor het ecologisch plafond. Dit plafond wordt als concept gehanteerd door wetenschappers die de aarde als één complex systeem zien. Het geeft de grenzen aan die de mensheid niet kan overschrijden zonder klimaat, bodem, oceaan, ozonlaag, zoetwater en de biodiversiteit schade te berokkenen. Tussen deze binnenste en buitenste ring zit het lekkers: het deeg. Alleen daar wordt zowel aan ieders behoefte als aan die van de planeet voldaan.

Raamwerk

Vorige week koos de gemeente Amsterdam het model officieel tot uitgangspunt van alle politieke besluitvorming. Het is de eerste stad ter wereld die zich daarop vastlegt.

‘Ik denk dat het ons kan helpen om de effecten van de crisis te boven te komen,’ vertelt de Amsterdamse locoburgemeester Marieke van Doorninck tijdens een Skype-interview samen met Raworth. ‘Het lijkt misschien raar dat we nu al kijken naar de periode erna, maar als stadsbestuur moeten we wel… Het zal ons helpen om geen gemakzuchtige keuzes te maken.’

‘Als je rekening wilt houden met het klimaat en de gezondheid en met banen, huisvesting, zorg en minderheden, heb je een raamwerk nodig dat je helpt om al die dingen aan elkaar te relateren,’ zegt Raworth. ‘Zo’n raamwerk bestaat, en het is klaar voor gebruik.’

De gedachte erachter is simpel: het doel van onze economische activiteit moet zijn om in de basisbehoeften van iedereen te voorzien, zonder de aarde uit te putten. De ‘donut’ is een instrument waarmee je aan kunt geven wat dat in de praktijk betekent.