The Los Angeles Times | Los Angeles

Midden in de coronacrisis dwingen Midden-Amerikaanse bendes en Mexicaanse kartels indien nodig dwangmaatregelen af. De straatbendes in El Salvador hebben nu hun aandacht van afpersing en moord verschoven naar de naleving van social distancing, vaak door middel van bedreigingen en honkbalknuppels.

El Salvador, een land dat jarenlang het wereldrecord moorden per hoofd van de bevolking op zijn naam had staan, vierde onlangs een historisch feit: twee achtereenvolgende dagen werd er vorige maand in het land geen enkele moord geregistreerd. Deze 48 uur deden zich voor binnen een periode waarin het aantal geweldsmisdrijven plotseling sterk was afgenomen. Het aantal moorden daalde van 114 in februari tot 65 in maart. De oorzaak van die daling was geen wapenstilstand tussen bendes of een nieuwe strategie van de politie maar een wekenlange nationale quarantaine om de verspreiding van het coronavirus af te remmen.

De straatbendes die El Salvador al lange tijd terroriseren, hebben nu hun aandacht van afpersing en moord verschoven naar een urgentere aangelegenheid: toezien op de naleving van de beperkingen van social distancing, vaak door middel van bedreigingen en honkbalknuppels.

De bendes begonnen aan hun rol als volksgezondheidsschurken toen president Nayib Bukele vanaf 22 maart een lockdown afkondigde voor een periode van dertig dagen. In veel delen van het land zijn de bendes effectiever dan de overheid. Hun tactiek bestaat onder meer uit het verspreiden van berichten op apps waarin ze mensen dreigend waarschuwen de regels niet te overtreden. ‘We willen niemand meer op straat zien’, luidt een bericht. ‘Als u naar buiten gaat, moet dat voor een boodschap zijn en u moet een mondkapje dragen.’ De bendes hebben ook filmpjes gemaakt waarin gemaskerde bendeleden mensen aftuigen die zich niet aan de quarantaine houden.

Andere landen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied laten sinds de blijfthuisverordening werd uitgevaardigd een vergelijkbare afname in het aantal moorden zien. In Colombia, waar guerrillaleiders parallel aan de landelijke quarantaine een staakt-het-vuren van een maand hebben afgekondigd, daalde het aantal moorden met de helft. In Guatemala en Honduras is het aantal moorden met een derde gedaald, grotendeels omdat er minder mensen op straat zijn om te vermoorden.

Politieagenten patrouilleren op 20 april in het centrum van San Salvador om te zorgen dat burgers zich aan de coronamaatregelen houden. – © Camilo Freedman / AP Photo / Getty Images