El País | Madrid

Een reeks epidemieën van de zestiende tot de negentiende eeuw – de pest, gele koorts en tyfus – hebben ertoe geleid dat de Andalusiërs hun huizen witten met kalk, een traditie die wordt geassocieerd met hygiëne, en zelfs met een nieuw begin na de dood.

Met haar emmer en in kalk gedoopte kwast droeg Manuela Delgado elke lente bij aan het in stand houden van het keurige, smetteloze imago van Medina-Sidonia, een van de witte ansichtkaartdorpjes van de provincie Cádiz. Ze voerde het ritueel uit omdat het zo hoorde, zonder dat ze zich had afgevraagd wat de reden was. Maar nu ze vanwege het coronavirus niet kan kalken zoals ze zou willen, herinnert Delgado zich waarom haar moeder en grootmoeder haar dit ritueel leerden: ‘Vroeger kalkte men de muren vanwege de epidemieën. Mijn voorouders zeiden al dat kalk alle microben doodt.’

Als je een rondgang maakt langs Andalusische dorpjes zoals Medina-Sidonia, stuit je op een scala aan blinkend witte gevels. Ze zijn inmiddels zo typisch voor de streek dat ze in veel gevallen een gemeentelijke verplichting en een toeristisch lokkertje zijn geworden. Maar dat is niet altijd zo geweest. Wat heeft ervoor gezorgd dat dorpjes met terracotta, koningsblauwe of okergele gevels hun kleuren verloren? Een reeks epidemieën van de zestiende tot de negentiende eeuw – de pest, de gele koorts en tyfus – waren deels debet aan deze obsessie, die voortleeft als een sociale rite de passage die wordt geassocieerd met hygiëne, de seizoenswisselingen en zelfs met een nieuw begin na de dood.

Desinfecterend

Uit diverse wetenschappelijke studies is gebleken dat calciumoxide desinfecteert en bacteriën doodt. In meer dan 130 verschillende toepassingen wordt kalk om die reden gebruikt. Hoewel het nog niet duidelijk is hoe kalk ingrijpt op het coronavirus, hebben traditionele kalkbedrijven zoals Los Gordillo in Morón de la Frontera kalkverf geschonken aan bejaardenhuizen, die daarmee hun gemeenschappelijke ruimtes kunnen witten. ‘Ons bedrijf voelde zich moreel verplicht om dit te doen. Er zijn studies waaruit blijkt dat dit werd gedaan tijdens epidemieën,’ aldus Isidoro Gordillo, die de jongste generatie vormt van het bedrijf dat in 1874 werd opgericht.