Ha’aretz | Tel Aviv

De Israëlische documentaire The Viewing Booth onderzoekt of beelden uit bijvoorbeeld bezet Palestina meningen en gedachten kunnen beïnvloeden. ‘Ik moest de camera niet op de werkelijkheid richten, maar op de toeschouwers: om te kijken wat zich in hun ogen en in hun hoofd afspeelde.’ 

Wat doet het met ons wanneer we naar een documentaire kijken? Hoe verwerken we de informatie die via het scherm tot ons komt? Kan die ons beïnvloeden en van gedachten doen veranderen? Kunnen filmbeelden van willekeurig welke werkelijkheid, bijvoorbeeld van de Israëlische bezetting, een bres slaan in vooropgezette ideeën? Kunnen ze ons wereldbeeld aan het wankelen brengen en ons, al is het maar heel even, anders – scherper, onbevooroordeeld – tegen de werkelijkheid laten aankijken? Of zijn onze ideeën zo diep ingesleten dat elke poging in die richting tot mislukken is gedoemd? 

Al die vragen spelen door het hoofd van de aanwezigen bij de vertoning van The Viewing Booth, de nieuwste documentaire van Ra’anan Alexandrowicz (50). Deze in Israël geboren regisseur, scenarioschrijver en filmeditor heeft enkele goed ontvangen documentaires op zijn naam staan, zoals The Inner Tour (2001), waarin hij een groep Palestijnse toeristen in Israël volgt, en The Law in These Parts (2011), over het rechtsstelsel in de bezette gebieden. The Viewing Booth ging vorig jaar in première op het filmfestival DocAviv in Tel Aviv en was kort daarna te zien op het filmfestival van Berlijn. Hij is inmiddels in Israël op tv uitgezonden. 

Zelfinzicht

In The Viewing Booth stuurt Alexandrowicz zijn kijkers op reis door hun eigen geweten. Hij nodigt ze uit om zeventig minuten met hemzelf en de hoofdpersoon, een jonge joodse Amerikaanse vrouw, door te brengen in de kijkruimte uit de titel – een soort laboratorium – om er getuige van te zijn hoe ze op bepaalde filmbeelden reageert. De kijkers zien en horen haar en ondergaan haar reacties. Maar belangrijker nog: ze krijgen gaandeweg inzicht in zichzelf.

Het idee is simpel. Alexandrowicz, die Israël vier jaar geleden verliet en nu bij familie in Philadelphia woont, nodigde enkele studenten uit om vrijwillig plaats te nemen in zijn ‘lab’. Hij zette ze voor een scherm waarop hij YouTube-filmpjes vertoonde die in de bezette gebieden waren gemaakt. Enkele ervan had hij gekregen van B’Tselem, het Israëlische Informatiecentrum voor mensenrechten in de bezette gebieden. Andere fragmenten zijn afkomstig van rechtse, conservatieve bronnen.

Alexandrowicz vroeg de studenten of ze vooral wilden letten op hun gevoelens en gedachten terwijl ze naar de beelden keken en die onder woorden wilden brengen; zelf zat hij in de ruimte ernaast te observeren. Uiteindelijk besloot hij zich te concentreren op slechts één student: de 24-jarige Maia Levi, wier ouders Israëliërs zijn en die zichzelf omschrijft als pro-Israël.