360 | Amsterdam

Dat we elke dag nieuw nieuws hebben, betekent niet dat het oude nieuws geen nieuws meer is. Integendeel, soms is het oude nieuws zelfs nieuwer of in ieder geval actueler dan het nieuwe.

Bij elke wereldschokkende gebeurtenis richten de media zich in alle volledigheid op wat het zwaartepunt van de werkelijkheid lijkt te zijn. Nu, we kunnen er moeilijk omheen, gaat het vooral over het vleugellam leggen van het coronavirus, maar, moeilijk voor te stellen, straks in de toekomst kaapt een andere bom onze volledige aandacht.

Welke impact de aandachtseconomie heeft op de consument die het als morele plicht van goed burgerschap ziet om geïnformeerd te zijn, beschreef de Britse journalist Oliver Burkeman een jaar geleden in The Guardian. Zijn analyse werd genomineerd voor de European Press Prize en komt via die omweg alsnog terecht in 360.

Burkeman signaleert op zich geen nieuwe ontwikkelingen wat het nieuwsaanbod betreft. Al sinds 1980 draait wat als nieuws beschouwd of getorpedeerd wordt met de klok mee. De vergroeiing met apparaten die ons oorspronkelijk alleen met elkaar zouden moeten verbinden, is al lang gaande, maar de mate waarin nieuwsconsumptie al het andere kan overschaduwen is de laatste jaren behoorlijk toegenomen.

Alsof de hiërarchie daarin is weggevallen.

Alsof we er niet onderuit kunnen.

Alsof nieuws alomtegenwoordig is.

Hoe actiever de inzet, hoe meer recht jouw perspectief op de werkelijkheid aan gezag wint. Tenminste, zo voelt het

Een ‘sluipende kolonisering van onze persoonlijke werkelijkheidsbeleving door de actualiteit’, zoals Burkeman het noemt. Een soort nieuwe moraal waarin wegkijken kwalijk is en iedereen die weigert mee te doen aan de dagelijkse mediaconsumptie een deserteur wordt. Want als de democratische mogelijkheden er zijn, dien je er gebruik van te maken.

Bij elke piek kan iedere consument dus een reactie plaatsen, wat in de meeste gevallen een verongelijkte zal zijn waarin hij of zij altijd bijval oogst, zodat de woede aan het einde van de rit legitiem voelt. Het cruciale verschil ligt volgens Burkeman in die illusie: dat je door actief deel te nemen automatisch invloed op de uitkomst zult hebben (uitzonderingen daargelaten). Hoe actiever de inzet, hoe meer recht jouw perspectief op de werkelijkheid aan gezag wint. Tenminste, zo voelt het.

Die ‘sluipende kolonisering van onze persoonlijke werkelijkheidsbeleving door de actualiteit’ leidt ons wellicht op tot geïnformeerde burgers die hun mond weten te roeren, maar het drukt ons ook met de neus op een ander jammerlijk feit: we kunnen er in ons eentje weinig aan veranderen.

Daarom is samenwerken de sleutel tot verandering, en niet samenzweren.