The Guardian | Londen

De koning van België heeft spijt betuigd voor het wrede koloniale verleden van zijn land in Congo. Een commissie moet de onderste steen boven leggen. Oppositieleider Martin Fayulu vind dat niet genoeg, hij wil herstelbetalingen: ‘Het gaat erom wat ze nu doen.’

Koning Filip van België heeft zijn ‘diepste spijt’ uitgesproken voor de door zijn land in Congo begane gewelddaden en wreedheden. Hij deed dat op de zestigste verjaardag van de stichting van een onafhankelijke Democratische Republiek Congo. Belgische media noemden zijn brief aan de Congolese president Félix Tshisekedi historisch. Het is voor het eerst dat een Belgische koning spijt betuigt voor het koloniale verleden van zijn land, al ging hij niet zover excuses te maken.

De koning schrijft in de brief over ‘pijnlijke episodes’ in de gezamenlijke geschiedenis van de twee landen. Hij verwijst naar de door zijn voorvader Leopold II geleide Congo-Vrijstaat.

De wrede uitbuiting van dit gebied onder zijn bewind kostte naar schatting tien miljoen mensen het leven, gebeurtenissen waar tijdens de Black Lives Matter-protesten hevig over werd gedebatteerd.

Zonder Leopold II bij naam te noemen, schrijft koning Filip: ‘In de tijd van de Congo-Vrijstaat [1885-1908] zijn er gewelddaden en wreedheden begaan die nog steeds zwaar wegen op ons collectieve geweten. Ook de koloniale periode die daarop volgde veroorzaakte lijden en vernederingen. Ik wil mijn diepste spijt uitdrukken voor de wonden die toen zijn geslagen en voor de pijn van vandaag, die nog aangewakkerd wordt door de alomtegenwoordige discriminatie in onze samenleving.’

Nadat Leopold II in 1908 was gedwongen om Congo als zijn persoonlijke leengoed af te staan, nam de Belgische staat de controle over en hield daaraan vast tot 30 juni 1960. Pas toen zag België af van zijn aanspraken op het uitgestrekte gebied, kort nadat de charismatische leider Patrice Lumumba bij vrije verkiezingen tot eerste premier van een onafhankelijk Congo was verkozen. Maar in 1961 werd Lumumba door Congolese rebellen en Belgische legerofficieren vermoord, op instigatie van de CIA en met stilzwijgende toestemming van de Belgische regering.

De buste van koning Leopold II wordt verwijderd in Gent. Leopold II voerde een schrikbewind in zijn leengoed Congo-Vrijstaat. – © James Arthur Gekiere / ANP