360 | Amsterdam

360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

© A.R. Penck, The Aesthetic Provinces, Stiftung für Kunst und Kultur

KUNST | Op zoek naar het onveranderlijke

Grottekeningen als expressie

Terwijl zijn werk in Oost-Duitsland in de jaren zestig steevast werd geconfisqueerd door de Stasi, exposeerde hij onder steeds wisselende pseudoniemen in het westen. Met de laatste, A.R. Penck, zou Ralf Winkler (1939-2017) uitgroeien tot een van de meest invloedrijke Duitse neo-expressionisten.

Zijn ‘deels abstracte, deels figuratieve’ werken stonden volgens Sertan Sanderson van Deutsche Welle symbool voor het vrije woord in een tijd waarin het einde van de Koude Oorlog nog lang niet in zicht was: ‘Met kleurrijke, primitieve poppetjes – vaak met een stevige erectie –, bijtende honden, doodshoofden en kruizen drukte hij ontegenzeggelijk protest uit en wilde hij minstens zo stevig provoceren.’

Penck toonde zich wars van conceptuele kunst, betoogt criticus Oliver Basciano in The Guardian. ‘Hij greep terug op prehistorische grottekeningen waarin tekst, beeld en symbool de allereerste vorm van communicatie betekenden. Deze “Standart” kon iedereen reproduceren en gold voor Penck als de ultieme individuele expressie.’

Met zijn schilderkunst probeerde Penck te ontsnappen aan de geschiedenis zoals die zich voor zijn ogen ontrolde, denkt Jéremy Billault van het Franse magazine Beaux Arts. ‘Getroebleerd door de scheiding van beide Duitslanden ging hij op zoek naar het onveranderlijke; naar het origineel van de allereerste menselijke waarneming. Via primitieve, brute kunst hoopte hij de eeuwige uitdrukkingsvorm te vinden.’  

A.R. Penck, tentoonstelling How it works t/m 27 september in het Kunstmuseum Den Haag