Der Spiegel  | Hamburg 

Nederland wordt gezien als een voorloper in het uitfaseren van dierproeven. Maar we kunnen nog lang niet zonder. Dat blijkt wel uit de coronapandemie.

Al decennia worden er debatten gevoerd over dierproeven in Europa. Zo kwamen eind 2019 de miserabele omstandigheden in een laboratorium bij Hamburg aan het licht. Meteen barstte er weer een discussie los en werden algemene vooroordelen tegenover de experimenten versterkt. Tegelijkertijd maakt de coronapandemie duidelijk hoe belangrijk het voor de mens is om nieuwe ziekteverwekkers, geneesmiddelen en vaccins snel aan een wetenschappelijk onderzoek te kunnen onderwerpen. Ook met behulp van dierproeven.

Desondanks hebben tegenstanders van dierproeven op het hoogtepunt van de eerste coronagolf op 6 maart en 30 april petities ingediend bij de Europese Commissie om dierproeven volledig te verbieden. Een van de drijfveren van de initiatiefnemers is dat Nederland al een uitfaseringsplan voor een wereld zonder experimenten op dieren zou hebben. Waarom zou een einde dan ook niet in andere landen mogelijk zijn?

Geen concreet plan

Die vraag is echter heel eenvoudig te beantwoorden: in Nederland bestaat geen concreet plan voor een stop op dierproeven. Dat staat in een document van de actiegroep ‘Tierversuche verstehen’ [dierproeven begrijpen] waarover Der Spiegel beschikt. De EuropeseCommissie heeft dan ook geen gevolg gegeven aan de petities. In plaats daarvan waarschuwen gerenommeerde onderzoekers er met het oog op de coronacrisis voor dat te strenge regels het geneeskundig onderzoek dreigen te hinderen.

Achtergrond van het debat over het vermeende Nederlandse uitfaseringsplan is een rapport van het Nederlandse Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) uit 2016. Daar staat in dat er mogelijkheden zijn om dierproeven bij gestandaardiseerde veiligheidstests voor chemische stoffen tot 2025 stapsgewijs af te bouwen.

Maar volgens de actiegroep ‘Tierversuche verstehen’ zijn er geen wetsvoorstellen of andere voornemens uit deze steeds weer geciteerde passage van het rapport voortgevloeid. De actiegroep, opgericht door wetenschapsorganisaties in Duitsland, heeft de Nederlandse regering vragen gesteld over hun plannen ten aanzien van dierproeven.

De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) heeft in 2018 weliswaar transitiedoelen voor dierproefvrije innovaties ontwikkeld, aldus ‘Tierversuche verstehen’ in zijn rapport, maar de Nederlandse regering heeft zich er sindsdien toe beperkt bestaande regelingen te handhaven en alternatieve methoden te steunen. Het lag niet in de bedoeling om met dierproeven te stoppen zonder dat er een adequate alternatieve methode was, zo deelde het Nederlandse ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit mee. Dit zou ook in het fundamenteel en het toegepast onderzoek niet de intentie zijn geweest. Het jaar 2025 komt helemaal niet meer voor in de agenda van de regering, schrijft ‘Tierversuche verstehen’.