Hakai Magazine | Victoria, BC

In de Beringzee, halverwege tussen Alaska en Siberië, ligt een eiland gehuld in mist: St. Matthew. Sarah Gilman van Hakai Magazine bezocht het afgelegen oord en beschrijft de barre geschiedenis van het eiland. ‘Ik was benieuwd hoe het zou voelen om op een plek te zijn die zich zo sterk verzet tegen de aanwezigheid van de mens.’

St. Matthew Island is naar verluidt een van de meest verlaten plekken van Alaska. Het eiland ligt in de Beringzee, halverwege richting Siberië, en is meer dan driehonderd kilometer lang. Het is zo’n vierentwintig uur varen vanaf de dichtstbijzijnde menselijke nederzetting. Het eiland biedt een gepast grimmige aanblik, als een zwarte vleugel die opdoemt uit een deken van mist. Gekromde, boomloze bergen sieren deze strook land, met steile kliffen die in de golven verdwijnen. Ten noorden van St. Matthew ligt het kleinere, nog onherbergzamere eiland Hall. Een spitse bergtop, Pinnacle genaamd, houdt als een rotskasteel de wacht over de zuidelijke flank van St. Matthew. Wie voet zet op dit stukje land dat aan alle kanten is omgeven door eindeloze oceaan, heeft het gevoel te worden opgeslokt door het niets in het midden van een verdronken kompasroos.

Mijn hoofd tolt een beetje als ik in een ondiepe kuil kijk op de noordwestpunt van St. Matthew. Het is eind juli 2019 en de lucht zindert van het geluid van de endemische Alaskawoelmuis. De toendra die is ontstaan in de kuil waar ik naast sta, is begroeid met wilde bloemen en wolgras, maar zo’n vierhonderd jaar geleden was dit een huis, deels ingegraven om de elementen te trotseren. Het is het oudste teken van menselijke bewoning op het eiland, het enige prehistorische huis dat hier ooit is aangetroffen. Een met korstmos begroeid walviskaakbeen wijst in de richting van de zee, de kompasnaald die het noorden aangeeft.

Onherbergzame plek

In vergelijking met de meer beschutte baaien en stranden aan de oostkant van het eiland, moet dit een betrekkelijk onherbergzame plek zijn geweest om een huis neer te zetten. Met enige regelmaat wordt deze kust geteisterd door stormen, die met de volle kracht van de lege oceaan op het land inbeuken. Er overwinterden hier maar liefst driehonderd ijsberen, voordat ze eind negentiende eeuw werden verjaagd door de Russen en de Amerikanen.

Uit verschillende vondsten valt op te maken dat de bewoners van het kuilhuis dit niet langer dan een seizoen gebruikten, zegt Dennis Griffin, een archeoloog die zich sinds 2002 met de archipel bezighoudt. Opgravingen hebben voldoende materiaal opgeleverd om duidelijk te maken dat het huis is gebouwd door leden van de Thule-stam – voorgangers van de Inuit en de Joepiks, die nu aan de noordwestelijke kusten van Alaska wonen. Maar Griffin heeft nergens restanten aangetroffen van een haard, en ook niet meer dan een dunne laag artefacten.