Süddeutsche Zeitung | 360

Als kind merkte Manuela Polaszczyk dat er vreemde dingen om haar heen gebeurden. Vrienden die wilden vluchten werden bijvoorbeeld kort nadat ze thuis over hen had verteld gearresteerd. Dertien jaar geleden kwam ze erachter dat ze al die tijd het hulpje was van een Stasi-spion: haar vader.

» Hier leest u dit verhaal op Blendle

Drie jaar geleden heeft Manuela Polaszczyk haar moeder voor het laatst gezien, in Cottbus, op een verjaardagsfeestje. Moeder en dochter zaten aan dezelfde tafel, twee plaatsen bij elkaar vandaan. Ze hebben elkaar begroet, en aan het eind van de avond gedag gezegd. Tot een gesprek is het niet gekomen. Al 51 jaar niet. Manuela Polaszczyk weet tot op de dag van vandaag niet waarom haar moeder het contact met haar heeft verbroken. De broers en zusters zeggen: Mama heeft een slecht geweten. Omdat haar nieuwe man Manuela niet wilde. Omdat ze Manuela op haar tweede aan haar vader heeft overgelaten. Omdat zij, de moeder, van papa’s baan bij de Stasi afwist. De moeder zwijgt, al 51 jaar.

Aan haar vader kan Manuela Polaszczyk het niet meer vragen. Hij ligt begraven in Rheinzabern, een stad bij Karlsruhe. Bij de begrafenis in 2002 heeft de dochter gehuild. Ze wist niet dat hij haar bespioneerd en verraden had. ‘Hij was mijn beschermer, mijn held,’ zegt ze, ‘de enige mens die ik blind vertrouwd heb.’ Nu gaat ze nog maar één keer per jaar naar het graf, om te kijken of er aarde bijgevuld moet worden. Sinds 2006, het jaar dat ze inzage kreeg in haar Stasi-dossier, rouwt ze niet meer om Manfred Polaszczyk, haar vader.

Oorvijg

Manuela Polaszczyk heeft haar moeder vele brieven geschreven. ‘Ik wil het alleen maar begrijpen’, schreef ze. Begrijpen hoe een vader zijn eigen dochter kan verraden. Ze kreeg geen antwoord. Bij het verjaardagsfeestje in Cottbus zei de moeder ‘Tot ziens’, en nog een standje toe: ‘Je had ook wel eens kunnen lachen!’

Ooit, legt Manuela Polaszczyk uit, had ze een baantje in een hotel in Sindelfingen, dat na de proeftijd stopte. De personeelschef had gezegd dat ze nooit lachte. Kamermeisjes moesten ook wel eens glimlachen. Na het verjaardagsfeestje reed Manuela Polaszczyk terug naar Rülzheim, Rheinland-Pfalz, waar ze nu woont. Ze huilde. Waarom was haar moeder van haar vader gescheiden toen ze twee jaar oud was? Waarom moest ze als enige van de vier kinderen bij de vader opgroeien? Wat wist de moeder over de vader?

‘Ik ben verbaasd dat ik zo’n verzoek krijg’, schreef ze in haar eerste e-mailtje. Hoezo zou iemand zich interesseren voor haar verhaal?